Martin Bossenbroek - De wraak van Diponegoro

Magistraal epos in twee bedrijven over de krachtmeting tussen tijger (Nederland) en buffel (Indonesië).

Nieuwe boek van de winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2013. Bossenbroek vertelt het grote verhaal van het gewelddadige begin én einde van Nederlands-Indië, zoals dat werd beleefd door de hoofdrolspelers in beide kampen.

Het nieuwe boek van Martin Bossenbroek is vanaf nu verkrijgbaar, bestel nu!

De wraak van Diponegoro

Martin Bossenbroek

€ 39,99
In De wraak van Diponegoro vertelt Martin Bossenbroek het grote verhaal van het gewelddadige begin én einde van Nederlands-Indië, zoals dat werd beleefd door de hoofdrolspelers in beide kampen. In het eerste deel, handelend over de Java-oorlog (1825-1830), legt de mystieke prins Diponegoro het na jaren van massaal en fanatiek verzet af tegen de flegmatieke legercommandant Hendrik de Kock. In het tweede deel, over de dekolonisatieoorlog (1945-1949), bundelt de charismatische, door Diponegoro geïnspireerde nationalistische leider Soekarno met succes alle krachten tegen ‘de laatste landvoogd’, de noeste dromer Huib van Mook. De wraak van Diponegoro is een magistraal epos in twee bedrijven over de bloedstollende krachtmeting tussen tijger (Nederland) en buffel (Indonesië).


  (c) Koos Breukel

Interview met Martin Bossenbroek over De wraak van Diponegoro

Weer een boek over Indië? Er is al zo veel!

Ik weet het, kijk maar naar mijn literatuurlijst. Tegelijkertijd valt je aan die meer dan vijfhonderd titels ook meteen op wat er nog ontbreekt. Er is ontzettend veel geschreven over Nederlands-Indië, maar allemaal eendimensionaal: het verhaal wordt verteld óf van Nederlandse kant óf van Indonesische kant; nooit gecombineerd.

 

Dat gebeurt in De wraak van Diponegoro wel?

Ik vertel het verhaal van beide kanten, en dat is volstrekt nieuw. Net als in De Boerenoorlog gebruik ik daarvoor de lotgevallen van enkele hoofdrolspelers, afwisselend vanuit Nederlands en Indonesisch perspectief.

 

Dus heel persoonlijke verhalen. Mis je dan niet het grote geheel?

Integendeel, ik heb gekozen voor de échte hoofdrolspelers, die bepalend waren in elk van beide kampen en bij alle grote beslissingen betrokken waren. In het eerste deel, over de Java-oorlog (1825-1830), staat de leider van het verzet, de Javaanse prins Diponegoro, tegenover – en wordt uiteindelijk gevangen genomen door – de Nederlandse legercommandant Hendrik de Kock. In het tweede deel, over de dekolonisatieoorlog (1945-1949), bundelt de nationalistische leider Soekarno met succes alle krachten tegen ‘de laatste landvoogd’ Huib van Mook.

Alle vier bevonden zij zich in het heetst van de strijd. Door mijn aanpak (her)beleeft de lezer beide confrontaties van binnenuit, door de ogen en met de kennis en de emoties van deze sleutelfiguren.

 

Die periodes liggen wel ver uit elkaar.

Het boek verbindt het begin en het einde van Nederlands-Indië. Ook dat is nog nooit eerder vertoond en was al even nodig. De meeste literatuur gaat over de laatste fase. Aan de Java-oorlog is in de moderne geschiedschrijving vrijwel geen aandacht besteed, terwijl uit mijn boek blijkt dat dan al de kiem wordt gelegd voor het twintigste-eeuwse verzet tegen het Nederlandse koloniale bewind, dat uiteindelijk leidt tot de onafhankelijkheid van Indonesië.

 

Hoe hebt u uw research gedaan voor dat eerste deel, als er zo weinig over gepubliceerd is?

Voor het eerste deel heb ik veel nieuw bronnenonderzoek moeten doen. Natuurlijk bij de grote instellingen, zoals de Leidse Universiteitsbibliotheek en het Nationaal Archief in Den Haag, maar er bleek ook prachtig materiaal ‘verstopt’ te zitten in minder bekende archieven.

 

En voor het tweede deel heeft u alleen literatuuronderzoek gedaan?

Niet uitsluitend. In beide delen neem ik een flinke aanloop tot de feitelijke gewelddadige conflicten, om de hoofdpersonen en de omstandigheden waarmee ze te maken hadden, goed tot hun recht te laten komen. Daarvoor heb ik volop gebruik gemaakt van de bestaande literatuur, maar door de grootschalige digitaliseringsprojecten van de laatste jaren is er ook steeds meer bronnenmateriaal online beschikbaar. De door de Koninklijke Bibliotheek beheerde krantenbank Delpher is bijvoorbeeld een goudmijn, om gebeurtenissen ‘heet van de naald’ te kunnen weergeven.

 

Hoe wordt in Indonesië teruggekeken op het koloniale verleden?

Het contrast tussen Nederland en Indonesië is opvallend scherp. In Den Haag worden op 15 augustus de doden herdacht bij het Indisch monument. In Jakarta wordt op 17 augustus de onafhankelijkheid gevierd in het presidentieel paleis. Waar de herinnering aan de koloniale periode in Nederland de laatste tijd steeds meer ontaardt in felle debatten over slachtofferschap tegenover daderschap, staat de interpretatie van het eigen verleden in Indonesië volledig in het teken van onafhankelijkheidsstrijd en heldenverering. Geen woord over slachtoffers.

 

Klinken die ervaringen in Indonesië ook door in het boek?

In de proloog en epiloog leg ik verantwoording af van mijn aanpak. Ik schrijf al heel lang over het voormalige Nederlands-Indië. Puur uit intellectuele fascinatie voor die bizarre anomalie. Hoe was het toch mogelijk? Zo’n bescheiden Europees landje, zo’n onmetelijke Aziatische kolonie, helemaal aan de andere kant van de aardbol. Onbegrijpelijk. Maar wel de historische werkelijkheid. En die moet verklaard, dat is altijd mijn enige professionele drijfveer geweest.

Noem het old school, maar ik denk dat geschiedschrijving beter af is zonder rechtvaardiging of veroordeling achteraf, zonder machismo of masochismo. Het is al ingewikkeld genoeg om het verleden écht te begrijpen, met alle mogelijkheden en beperkingen van toen, de destijds geldende opvattingen en morele maatstaven, de vroegere denkramen en gevoelswerelden. Daarbij helpt het niet – en is het ook volstrekt oneerlijk – om vorige generaties op te zadelen met 21e-eeuwse preoccupaties.

In die zin is De wraak van Diponegoro ouderwets. Het vertelt het verhaal van het gewelddadige begin en dito einde van Nederlands-Indië in onderlinge samenhang. Geplaatst in de tijd zelf, dus zonder de kennis van nu, de normen van tegenwoordig, de waan van vandaag. De belevingswereld is die van de hoofdrolspelers zelf en die van hun historische entourage.

 

Dus het ‘definitieve’ boek over Indië?

In ieder geval mijn definitieve boek over Indië.

 

En dan weer op voor de Libris Geschiedenis Prijs?

Als dat zou kunnen! Voor De Boerenoorlog was de uitverkiezing destijds een geweldige push, zowel in Nederland als in het buitenland. Ik geloof dat het boek toe is aan de 24e druk en na de Afrikaanse, Engelse, Franse en Duitse vertaling komt er nu ook een Chinese editie aan.  

pro-mbookslibr2 : libris